2021/02/27
Hitzaldia: Estrategias feministas contra el punitivismo
Laura Macaya Andres. Educadora social especialista en perspectiva de género, evaluación, intervención y acompañamiento a mujeres en situación de violencia de género y en situación de vulnerabilidad social.ç
"La violencia sexual está siendo instrumentada para justificar dosis cada vez más altas de punitividad penal y es por ello que el feminismo tiene la responsabilidad de pensar estrategias políticas que no alimenten los sistemas de represión y castigo."
2021/02/06
Post Kapitalismoa: Simone Weil: Egia edo ezer
Simone Weill
Nacida en 1909 en París, Simone crece en el seno de una cultísima familia judía que se había distanciado de la religión, asumiendo una perspectiva agnóstica. Su padre, el doctor Bernard Weil, era un prestigioso médico con talante de librepensador.. De niños, los hermanos recitaban de memoria escenas del teatro de Racine y ejercitaban la mente con problemas de álgebra. Durante la Guerra de 1914, Simone decide privarse del azúcar para compartir las penalidades de los soldados en las trincheras. Su estricto sentido ético ya ha comenzado a despuntar, exigiendo compromisos. En el Liceo asiste a las clases de Alain, que la deslumbra con su «mística de la razón clara». A los diecinueve ingresa en la Escuela Normal Superior de París. Profesora de filosofía en distintos liceos, desdeña los programas oficiales de enseñanza. Sus exámenes consisten en ejercer la reflexión a partir de un tema u objeto. Los padres protestan y las autoridades académicas no ocultan su malestar. Sindicalista revolucionaria, el compromiso de Weil con la clase obrera agudiza su perfil incómodo, suscitando quejas y burlas. Un inspector la advierte que podría ser destituida: «Señor inspector —contesta ella, sonriente—, siempre he considerado la destitución como el coronamiento normal de mi carrera». Weil reduce su salario al equivalente del subsidio de paro, distribuyendo el resto entre familias pobres.
Imparte clases en oficinas de empleo y universidades populares. Participa en una manifestación de desempleados, portando una bandera roja. Comienza a ser conocida como «la virgen roja». Viaja a Alemania, conoce a Trotski, deja temporalmente la enseñanza para trabajar como fresadora en una fábrica de Renault, realiza labores agrícolas en Marsella. Su experiencia como obrera y campesina le hace sentir que han grabado en su frente «la marca del esclavo»: «Un día me pregunté si no estaría muerta y había caído en el infierno sin darme cuenta». Tras abandonar su puesto en la fábrica, viaja a Portugal. En una miserable aldea de pescadores descubre a un grupo de mujeres enlutadas portando cirios y recitando unos cantos tristes y solemnes, mientras la luna llena extiende una blancura perfecta, casi irreal, por el muelle y los callejones cercanos: «Allí tuve, de repente, la certeza de que el cristianismo era la religión por excelencia de los esclavos, de que los esclavos no podían dejar de adherirse a ella, y yo entre ellos». Su pacifismo no le impide trasladarse a la España en guerra para luchar en el frente de Aragón como voluntaria de la Columna Durruti. No llega a disparar un solo tiro, pero presencia el fusilamiento de un joven falangista. Conmocionada, siente que es moralmente cómplice del crimen y que ese acto se opone al ideal de fraternidad del espíritu libertario. Vuelve a Francia, sin ignorar que el mundo se encamina hacia una nueva guerra mundial. Clarividente, clama que el régimen autoritario y burocrático de la Unión Soviética solo es una máscara del totalitarismo. Torturada por las migrañas y los problemas oculares, viaja a Zúrich con su padre para visitar la consulta de un oftalmólogo. Se detienen en la abadía de Einsiedeln, donde escuchan canto gregoriano mientras se celebran los oficios de Pascua. El doctor Weil se aburrió enseguida. En cambio, Simone se quedó en la abadía durante horas. Por primera vez se sintió embriagada por la liturgia católica. Algo más tarde visitará Milán y contemplará fascinada La última cena, de Leonardo da Vinci. La obra cautiva por su composición y armonía, pero su belleza no puede ser tan solo una feliz conjunción de elementos formales. La belleza es un signo de ese misterio que llamamos Dios. En la Pinacoteca de Brera, el escorzo de Lamentación sobre Cristo muerto de Andrea Mantegna le produce una vivísima impresión. Dios se manifiesta en la belleza, pero también en el dolor. En Roma escucha la misa de Pentecostés en San Pedro. Los coros de niños de la Sixtina le tocan el corazón. «No sé de quién era esa música —comenta—; seguramente de Palestrina. Divino.
2021/02/05
Ez hil zure hildakoekin. Ez joan haiekin
Ba al zenekien hildakoei negar egiten diezunean zuregatik egiten duzula negar, eta ez haiengatik?
Negar egiten duzu "galdu" dituzulako, ondoan ez dituzulako. Dena heriotzarekin amaitzen dela uste duzu. Eta uste duzu ez daudela.
Orduan, zure hildakoak ez badaude, non daude?
Joan dira, edo orain beste leku batean daude, leku hori hau baino hobea da?
Bai, leku hori hau baino hobea da, beraz, zergatik sufritzen duzu alde egiteagatik?
Haiek "ez daude hemen" onartzen bukatzen duzunean, baina oraindik hau baino leku hobeago batean daude, dauden tokian ez baitaude gaixorik, ezta sufritzen ere. Orduan, negar egiteari utziko diozu, eta oroitzapenean berreskuratuko dituzu, bizi izandako guztiaren pozarekin lagun zaitzaten.
Ez hil zure hildakoekin.
Maitasuna izango da zuen arteko esentzia, haien artekoa.
Zure mina eta hori adierazteko modua errespetatzen ditugu. Badakigu negar egiten duzula eta negar egingo duzula kontsolamendurik gabe.
Baina... gaur esango dizugu:
Ez hil zure hildakoekin.
Gogoratu txanponaren alde bat besterik ez dugula ikusten (heriotza).
Ez gara beste aldea ikusten ari, ez gara dauden argi-leku zoragarria ikusten ari.
Zer moduz "heriotza" bigarren jaiotza gisa ikusten hasten bagara?
Denok pasatuko garen bigarren jaiotza.
Ez hil zure hildakoekin, ohore egin iezaiezu beren bizitza nahi zuten bezala biziz. Eta zuk bizitzen jarraitu eizu.
2021/01/31
Gilgamesh
Gizateriaren ibilbidean Gilgamesh-en historia dugu ezagutzen dugun kontakizun zaharrena, gizakiok literaturan eman dugun lehen urrats handia.
Historia honek baditu, jadanik, bost mila urte inguru eta bertan Mesopotamiako Uruk hiriko errege izan zen Gilgamesh-en bizierak eta ibilera heroikoak kontatzen zaizkigu. Dirudienez, errege honek jakituria eta zuhurtasun handiz gobernatu zuen hiria eta, hori dela eta, ospe handiko pertsonaia izatera iritsi zen. Hiru arlo azpimarratuko nituzte bere istorioan:
1.- Gazte aroan. Parrandak eta adiskidetasuna bere lagun bereziarekin, ENKIDUrekin da azpimarragarriena.
2.- ENKIDUren heriotza. Honek dakarkion larritasuna. Bere lagun maitagarria badoa. Orduan hilezkortasunaren bila jotzen du, heroiaren bidaia.
3 .- Sugeak lorea jaten duenean konturatzen da bera ere hilko dela. Etxera buelta. Horren aurrean erabakitzen du bizitzari zentsua ematea eta ahalik eta hoberen gobernatu hiria.
Heriotzak ez zuen bizitzan zehar lorturiko ospe hori itzali eta horregatik, Gilgamesh erregeak, Enkidu lagunarekin batera, bizi izan zituen ibilera eta abentura handiak belaunaldiz belaunaldi eta ahoz aho kontatu eta kantatu ziren eskualdeko herritarren artean. Hainbat mende igaro ondoren, Sumer-eko sazerdoteek idazteko zerabilten idazkera kuneiformearen bidez, buztinezko taulatxoetan finkatu eta iraunarazi zituzten. Hauxe da, ematen duenez, gizakiok asmatu eta erabili izan dugun lehen idazkera mota.
Sumer edo Sumeria izan da, beraz, gizateriaren lehen gizarte antolatua. Mendeetan zehar, Sumer-ek inbasio ugari ezagutu zituen, eta bai babiloniarrek hasieran eta baita geroxeago asiriarrek ere Gilgameshen historia ezagutu, maitatu, jaso, egokitu, berridatzi eta zabaldu zuten.
Gilgamesh-en garaiko Uruk hiria Eufrates ibaitik gertu zegoen eta bere landa, zelai eta baratze zabalekin eskualdeko hiririk aberatsena eta indartsuena zen. Harresitua zegoen eta Anu eta Ishtar jainkoek babesten zuten. Gilgamesh berak eraiki zuen hiriaren erdigunean bi jainko horiek gurtzeko tenplua.
Tigris eta Eufrates ibaiak ziren Sumeriako hirien aberastasunaren iturria. Bi ibai horiek emankortasuna eta bizimodu oparoa ekarri zituzten eskualdera, baina gainezka egiten zutenean, uholde handiak izaten ziren eta hondamendia eta heriotza zekartzaten. Horietako bat biziki handia izan omen zen eta Mesopotamia, hau da, orduko mundu ezagun osoa, urperatu egin zuen. Uruk hirian ere, uholde handia izan zen historia neurtzeko zerabilten ardatzik nagusia. Bazen uholdearen aurreko historia eta uholdearen ondorengoa. Gilgamesh uholde ondorengo bosgarren erregea izan omen zen. Ikerle askoren ustetan, uholde hau izan daiteke Bibliaren Itun Zaharrean aipatzen zaigun uholde handi unibertsal berbera.
Gilgamesh, errege izateaz gain, hiriko sazerdote nagusia ere bazen, hau da, botere politiko, ekonomiko eta erlijiosoa bere esku zeuden. Holako botere handia zuenez gero, jainko berberen parera iritsi omen zen, eta errege izateaz gain, heroia eta erdijainkoa izatera ere iritsi zen.
Gilgamesh-en ondoan Enkidu heroia agertzen zaigu, bera bezain zuhur, jakitun eta indartsua zena. Elkarrekin abentura handiak burutu zituzten, Enkidu gaixotu eta hil egin zen arte. Enkidu hil eta gero, Gilgamesh-ek bidaia luze bati ekin zion, Utnapishtim izeneko gizon jakintsuaren bila. Uholde handian bizi izandakoa zen eta jainkoek emandako hilezkortasuna zela eta, oraindik, Dilmun izeneko paradisu urrunean bizi zen. Enkiduren heriotzak bere bihotzean sorturiko samina eta Uruk-en aurkitzen ez zuen kontsolamendua bilatu nahi zituen Utnapishtim jakintsuarekin.
Horretarako, basamortuak eta herri ezezagunak zeharkatu behar izan zituen eta arrisku handiei aurre egin behar izan zien. Azkenean, Urshanabik bere txalupan eraman zuen itsasoz beste aldera, Dilmun izeneko paradisu urrunera. Bertan, itsasertzean, Utnapishtim topatu zuen eta bere saminaren berri eman ahal izan zion. Utnapishtim-ek, beste gauza askoren artean, uholde handiaz zekiena kontatu zion.
Garai zaharretan ba omen zen Eufrates ibaiaren ertzetan Surupak izeneko hiria. Oso hiri zaharra zen, baita bere jainko-jainkosak ere. Han bizi ziren Anu --zeruaren jainko handia, Surupak hiriaren sortzailea-- eta baita Enlil gerlaria, Nimurta –gerlen jainkoa--, Enugi –ureztapenen zaindaria-- eta Ea jainkoa ere. Lur haiek biziki emankorrak ziren eta bertako biztanleria arras handia zen. Surupak eskualdeko hiri eta herri guztiak jendez gainezka zeuden eta jainko-jainkosek maite ez zuten harrabots ikaragarri handia sortzen zuten. Basa zezen baten marruaren antzeko harrabots ozena zen. Enlil-ek harrabotsa entzun zuen eta jainko-jainkosei horrekin bukatzeko zerbait egin zezatela eskatu zien. Hango biztanleen harrabotsa jasanezina zitzaienez gero, jainko-jainkosek uholde handia sortzea erabaki zuten.
Ea jainkoak, amets baten bitartez, Utnapishtim izeneko gizon jakintsuari urontzi handi bat egiteko agindu zion. Bertan, bere familiarekin batera, animalia eta landare mota guztien hainbat ale aterpetu behar zituen. Ekaitzaren Zaldunak sei egun eta sei gau iraun zuen ekaitz beldurgarria ekarri zuen. Zazpigarren egunean atertu zuen, Utnapishtim-ek leiho batetik begiratu eta mundu osoa ur azpian zegoela ikusi ahal izan zuen. Urruntasunean, guztiz estali gabe zegoen Nisir mendia ikusi eta ontzia harantz gidatu zuen. Bertara hurbiltzean, ontzia preso geratu omen zen harkaitzen artean.
Orduan uso bat askatu zuen, baina jatekorik aurkitu ez zuenez, ontzira itzuli zen. Beranduago bele bat askatu zuen. Honek urak jaisten ari zirela ikusi eta ez zen ontzira itzuli. Huraxe zen Utnapishtim-ek espero zuen seinalea ontzitik ateratzeko eta lur haiek berriz populatzeko.
2021/01/06
2020/12/16
Suscribirse a:
Entradas (Atom)